Kluger Hans #13

Volgens de Franse filosoof Lacoue-Labarthe – een naam waarin een koe en een vrouwelijke Assurancetourix in hetzelfde schuitje zitten, waarin met een slag in de nek, met een ‘coup de patte’ de koe de bard velt en vervolgens op zee moet blijven dobberen tot er gras op het lijk staat, zodat zij kan eten – volgens deze filosoof dus interpreteren we de mimesis-gedachte van Aristoteles verkeerd. We denken dat literatuur (en kunst in het algemeen) de werkelijkheid moet nabootsen, maar eigenlijk betekent ‘mimesis’ het ‘uitbeelden’ van de werkelijkheid. De Griekse tragedie construeert een werkelijkheid om onderliggende zaken te tonen.

De bestaansvoorwaarde van literatuur is haar fictionalisering en het lezen van fictie is een heilzame oefening. Je kijkt anders naar de werkelijkheid. In een maatschappij waarin we geframed worden om met zijn allen in dezelfde problematieken te denken, in dezelfde woorden te dromen, is lezen een daad van verzet. Een psychedelische handeling. Je leert je fantasie gebruiken. En fantasie is net waar men in crisismomenten nood aan heeft, niet een hand vol beschuldigende vingers.

Daarom. Lees de kortverhalen en gedichten in Kluger Hans 13 als fictie in het kwadraat. Door kleine verschuivingen en ongewone constructies kom je in een nieuwe wereld terecht: een engelland met robots, een ontembare honger en culinaire sensaties onder een vierkante, zwarte zon. Besmet met die nieuwe wereld kan je de wereld niet alleen relativeren, maar ook beginnen veranderen. De onmogelijke plannen van vandaag zijn de realisaties van morgen.

*

“’s Nachts werd ik wakker met het gevoel dat er een vreemde in mijn bed lag. Ik weet niet waarom, maar ik moest meteen aan mijn disgenote van gisteren denken – in de zwaarte van mijn dromen dacht ik zeker dat ze mijn kamer was binnengeslopen. Het bleek echter mijn been te zijn.”

(Walter Clark Mathilde)

Kluger Hans #12

Centraal in Kluger Hans 12 staat het modelechtpaar Henk en Ingrid, het door politicus Geert Wilders gecreëerde romanduo dat zijn ideeën moet verbeelden. Jammer genoeg mist het hem aan inlevingsvermogen om deze personages echt tot leven te brengen. Voor die inleving zorgen de auteurs in het nieuwe nummer van Kluger Hans: De Franse dichter Charles Pennequin, Marjolijn van Heemstra, Ruth Lasters, Anne Vegter, Rodaan Al Galidi en Theo Ploeg.

Buiten het thema publiceert Kluger Hans nieuw werk van Maarten van der Graaff en in de rubriek ‘Richting EU’ van het Poolse multitalent Slawomir Shuty. Het beeldend werk wordt dit nummer verzorgd door de Belgische kunstenaar Jerry Galle.

Om het nummer te bestellen schrijft u 7 euro over op rekeningnummer BE24 001575070438 (BIC: GEBABEBB) o.v.v. ‘Kluger Hans 12′. Vergeet niet uw naam en volledige adres te vermelden.

Hieronder kunt u de inleiding lezen.

Misschien moet je buitenstaander zijn om Henk en Ingrid als lege sjablonen te zien, als romanpersonages waar je als schrijver vrij over beschikt. Maar we zien wel hun politieke lading. Geert Wilders bombardeerde hen tot het nieuwe poldermodel van de eenentwintigste eeuw voor ‘gidsland Nederland’. Hij creëerde het prototype van zijn ideale kiezer die het altijd met hem eens is. En hij gebruikte hen om zijn electoraat in Jip & Janneke-taal aan te spreken.

Dat Henk en Ingrid zo onbepaald blijven, zegt natuurlijk op de eerste plaats iets over de bedenker ervan – en in onze ogen iets over zijn gebrek aan inlevingsvermogen. Een themanummer over Henk en Ingrid krijgt zo een politieke betekenis. En we zien daar ook gegronde redenen toe. We merken een angst om hen te gebruiken en/of een gretigheid om hen belachelijk te maken. Wij willen hen in alle gretigheid ernstig nemen door de flat characters die ze nu hebben, in te kleuren en er personages van vlees en bloed van te maken. Dat vlees en bloed hoefde geen partijlijn te volgen. Henk en Ingrid kunnen echtelijke ruzie hebben, ze kunnen meestappen in de Occupy-betogingen, op vakantie gaan, verliefd worden op een andere man, …

Of in onze bijdragen nu Henk en Ingrid zelf aan het woord zijn, of dat ze van buitenaf bekeken worden, het gebeurt telkens met inlevingsvermogen. En dat is iets wat we missen in het debat. Henk en Ingrid kleefden zo aan die ene politicus dat de ‘Nederlandse intellectuele elite’ ze afstootte. Misschien is er een buitenstaander nodig om je opnieuw te doen beseffen dat inlevingsvermogen een cruciale waarde voor een maatschappij is. Of neen, we zijn er zeker van dat alleen buitenstaanders, of die nu Mo en Amal heten of Henk en Ingrid, ons uit ons zelfgenoegzame leventje kunnen halen. Dat daar ook een belangrijke taak voor de kunst in zit, lijkt ons evident.

Kluger Hans #11

Kluger Hans krijgt meer kleur en een citaat van godbetert Samson & Gert op zijn cover. En toch gaat de herinnering aan kinderliedjes eerder schuren en bijten in de prozagedichten van Wouter Steyaert, “ziek van alle gootliggers om mij heen, die ervoor kiezen om daar te liggen.” Ook Ágnes Lehóczky brengt een “wervelwind aan oneindige aantallen stemmen” in ‘Stadsparasiet’, een poëtische wandeling door Sheffield, geschreven op vraag van deBuren. Daartussenin wriemelen de vierkantige gedichten van Paul Janssen, niet alleen van (opnieuw) meerstemmigheid, maar ook van fruitvliegjes.

Het nummer eindigt met vitalistisch werk van de tachtigjarige Roemeense dichteres Nora Iuga en met aandacht voor Poolse literatuur in de rubriek ‘Richting EU’. Adam Wiedemann komt hierin aan bod met vijf gedichten, waaronder het associatieve ‘Esthetiek van het woord’ en ‘Proeve van een politiek gedicht’ met de politieke oneliner ‘Moeite doen / heeft uiteraard maar zin met een zaadlozing als bekroning.’

En vergeet niet de hoorn van Afrika te steunen!

Kluger Hans #10

Kluger Hans #10 wil in zijn inleiding met de nodige balorigheid roepen dat natuurkundigen nog veel kunnen leren van de dynamische systemen die verhalen en gedichten zijn. Maar wie het nummer in de hand neemt, wordt vooral uitgenodigd om zich in die systemen onder te dompelen.

De lezer gaat hoofdzakelijk op zevenmijlslaarzen door literair Oost-Europa. Haltes op die weg zijn vooreerst de Roemeense dichters Ion Muresan en Doina Ioanid en de Oekraïense dichter Serhij Zjadan, die alle drie in juni te gast waren op Poetry International. Het Hongaarse EU-voorzitterschap bezorgt hem een kort verhaal van Attila Bartis en de beeldbijdrage komt deze keer van de Russische kunstenaar Viktor Timofeev.

In het bijzondere debuut van Djamo van Luttervelt reist de lezer door een land dat lijkt op Afrika, althans op de landkaart van Afrika. Een niet zo bijster slimme jongen wordt er op pad gestuurd, maar zal hij ooit zijn bestemming bereiken? roop leidt ons langs de ‘spangerweg’ naar een ‘indianenkerkhof’, maar pas op voor bomen! Antoni Casas Ros reist na een aanrijding met een boom enkel nog in zijn hoofd.

Extra: Redacteur Bart De Block stelde beeldend kunstenaar Viktor Timofeev naar aanleiding van deze publicatie drie vragen per e-mail, het interview vind je hier.  En hier lees je meer over de inleiding van Kluger Hans #10.

Kluger Hans #09

“Het dichter-zijn beschouw ik niet alleen als poëzie maken, maar ook als deel uitmaken van een gemeenschap, reëel of virtueel. Daarmee draag je een soort verantwoordelijkheid voor anderen en hun werk, de taak om hen te steunen. En uiteraard daardoor ook de verantwoordelijkheid voor jezelf, om jezelf te laten steunen, inspireren of uitdagen door anderen. Die twee aspecten beschouw ik als onafscheidelijk, zoals spreken en luisteren, misschien.”
(Helen White, Krikri)

In Kluger Hans #09 staat het tienjarig bestaan van het poëziecollectief Krikri centraal. Met hun festivals, tentoonstellingen en eigen optredens openen Maja Jantar, Jelle Meander en Helen White grenzen en geesten voor vele vormen van poëzie en weten ze met taal, mens en media een publiek te ontroeren, verbluffen, verwonderen, prikkelen en opgebeurd naar huis te sturen.

Naar aanleiding van het zevende Krikri-festival van 31 maart tot 4 april publiceert Kluger Hans poëzie van de optredende dichteressen Caroline Bergvall, Lucille Calmel, Nora Gomringer, Cia Rinne en Hannah Silva. Ook blikken Maja Jelle en Helen terug op de voorbije 10 jaar en brengen ze eigen werk.

Buiten het thema vertelt debutant Joubert Pignon enkele bijtend grappige korte verhalen en komt in de rubriek ‘Richting EU’ de Hongaarse dichteres Krisztina Tóth aan bod.

Extra:
- “Hongaren houden vooral van beelden in poëzie, als het even kan in combinatie met ironie” – interview met Krisztina Tóth door David Troch.
- Krikri bestaat helemaal geen 10 jaar - interview met Krikri vzw.

Kluger Hans #08

Kluger Hans #08 wikileakt de crème de la crème van de literatuur. Een witbehaarde man in lange regenjas stopte een van onze redacteuren in een supermarkt in Middelburg ter hoogte van het vrieseiland een envelop toe met vertrouwelijke gedichten van Astrid Lampe. En op eveneens slinkse wijze wisten we proza van Thomas van Aalten en Peter Holvoet-Hanssen te achterhalen. En poëzie van Inge Braeckman, Vikram Seth, Danny Degenaar, James Tate en Ingo Jacobs.

Kluger Hans #07

Het laatste product dat België heeft voortgebracht? Met bijdragen van o.a. Laurence Vielle, Frédéric Leroy, Norbert De Beule, Vincent Tholomé en Wouter Steyaert kleurt KH#07 hedendaags Belgisch.

Kluger Hans #06

“Ooit geloofde ik niks. Maar omdat er steeds weer rare zaken gebeurden, waar ik mij ook maar vertoonde, heb ik dat [on-]geloof bijgesteld.” Dit schrijft Maria van Daalen in een van haar mails naar aanleiding van Kluger Hans #06. Wij geloven ook niks, maar vanuit een gezonde nieuwsgierigheid hebben wij ons afgevraagd op welke manier het paranormale een plaats inneemt in de literatuur. We leggen de lat zelfs nog iets hoger: een plaats in de literatuur zonder zweverig en ongeloofwaardig te worden. Wij mikken hierbij op het moment van verwondering, het ogenblik waarop een element van buiten de door ons gekende werkelijkheid als een niet te ontkennen feit in ons gezicht wordt geworpen en de werkelijkheid zoals je haar altijd gekend hebt, in vraag wordt gesteld.

Maria van Daalen en Marie Meeusen getuigen van een heel persoonlijke ervaring die hen anders naar de werkelijkheid heeft doen kijken. Omgekeerd laat Rozalie Hirs de stem van de sterren aan het woord in een speciaal voor dit nummer geschreven en vormgegeven gedichtencyclus. Vertalingen van Monika Rinck (Duitsland) en Zachary Schomburg (Verenigde Staten) lokken respectievelijk ontrafelde denkprocessen en elementen uit het horrorgenre binnen. En we sluiten de focus op paranormaliteit af met twee gedichten van Han van der Vegt.

Buiten de focus op paranormaliteit valt in de rubriek ‘Richting EU’ het verhaal van Eduardo Halfon. Deze in Spanje wonende Guatamalteek vertelt op een overtuigende manier een bij uitstek Europees verhaal: het verhaal van een nummer op de linkerarm van een Poolse Jood.

Extra:
- Zachary Schomburg – The Whale, vertaald in het Nederlands door Bart de Block.

Kluger Hans #05

Spam geeft, als een van de belangrijkste fenomenen van het begin van de eenentwintigste eeuw, een gezicht aan datgene wat we niet willen ontvangen, wat we willen negeren en buiten houden. De achtergrondruis die zich op de voorgrond wil dringen, vraagt om gemanaged te worden op alledaags niveau. Tegelijk blijven we met de vraag zitten of we niet per ongeluk informatie weggooien die we niet hadden willen missen.

Kluger Hans 5 toont hoe literatuur kan bijspringen om de achtergrondruis te managen, niet door snel op het trashicoon te klikken, maar door er betekenis uit te recycleren. Het letterlijk citeren van spam is daar één, meer tekstuele methode in, die we bij Pieterjan Ginckels en Mark van der Schaaf vinden. Maar spam is meer dan ongewilde tekst. Spam confronteert ons met onze morele en esthetische keuzes en straalt roekeloosheid en oeverloosheid uit. Dat doet de poëzie van Rodrigo Toscano, maar ook het proza van de Franstalige Belg Eugène Savitzkaya. Tot slot is er de mimicry van niet-literaire genres als methode die spam ook toepast om door filters door te dringen. Eelke van Es heeft een gedicht in de vorm van een zoekertje en dit nummer bevat verschillende brieven: van An Verstraete bijvoorbeeld, of van ene Kseniya uit Rusland vol citaten uit het werk van Lodeizen.

In de rubriek ‘Richting EU’ bieden we poëzie uit Spanje aan. Ook al staat de Catalaanse dichter Eduard Escoffet erop nooit een bundel te publiceren, hier en daar circuleert toch iets van zijn fascinerende werk dat we hier in vertaalde vorm aanbieden.

Uiteindelijk, in een ideale wereld, zijn alle elementen, sferen en dynamieken van spam herinzetbaar in een nieuwe tekst. Het wordt tijd dat ook voor de taal het cradle-to-cradleprincipe wordt toegepast.

Kluger Hans #04

“Oh, Anja Lee – Cheree, cheree. Het is kerstmis straks, daarom hoeven we er nog geen stal van te maken.” Aldus de openingszin van het verhaal Big Tit Monastery, geschreven door de immer uitbuikende Didi De Paris, dat u verderop in dit nummer kunt lezen.

Kluger Hans heeft het dus wél gedaan. Koude en winderige koeien trotserend, heeft de redactie kosten noch moeite gespaard om u een warm kerstgevoel te geven. Wij vroegen een aantal auteurs om hun visie, hun interpretatie te geven op de kerst, zonder de gebruikelijke kitsch, clichés en misplaatste symboliek. Ton van ‘t Hof heeft het kerstverhaal door de Markov Generator gejaagd, Miek Zwamborn maakte een uiterst gedetailleerde studie van sneeuwvlokken, de reeds vermelde Didi De Paris heeft op geheel eigen wijze een hedendaagse Christmas Carol bij elkaar gevloekt, Hanz Mirck pint Jezus vast aan een lichtreclame van Heineken en Herlinda Vekemans houdt het bij pissebedden en lege, open okernoten.

En als u even genoeg heeft van al dat literaire kerstgeschal, dan is er nog het gegarandeerd kerstneutrale doch evenmin te versmaden proza van Khemiri en Roel Weerheijm, als geestelijk voedsel tussen de kalkoen en de Vienetta ijsstam door.